Βιβλίο-οδοιπορικό στα αρχαία Στάγειρα

 
Βιβλίο-οδοιπορικό στα αρχαία Στάγειρα

Πόσοι και πόσοι ταξιδιώτες δεν έχουμε σταματήσει στον αυτοκινητόδρομο από τη Θεσσαλονίκη για το Αγιον Ορος (μέσω Αρναίας), να δούμε την προτομή του Αριστοτέλη που έχει στηθεί στην ορεινή αυτή περιοχή και να θαυμάσουμε, στο χώρο που ανοίγεται μπροστά, τα αρχαία Στάγειρα;

 Βιβλίο οδοιπορικό στα αρχαία Στάγειρα

Η χερσόνησος των αρχαίων Σταγείρων. Στο βάθος αριστερά η Ολυμπιάδα

Κι όμως τα ερείπια της αρχαίας πόλης στην οποία γεννήθηκε ο Αριστοτέλης δεν βρίσκονται εκεί. Σύμφωνα με τις αρχαίες πηγές, όπως διαβάζουμε στον οδηγό του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων που μόλις κυκλοφόρησε, με τον τίτλο «Αρχαία Στάγειρα, η πατρίδα του Αριστοτέλη», η πόλη ήταν παραθαλάσσια, βρισκόταν σε μικρή απόσταση από την αρχαία Ακανθο (σημερινή Ιερισσό) και το αρχαίο λιμάνι της ταυτίζεται πιθανότατα με τον σημερινό κόλπο της Ολυμπιάδος.

Ο συγγραφέας αυτού του οδηγού, αρχαιολόγος Κωνσταντίνος Σισμανίδης, σημειώνει πως από τις πρόσφατες έρευνες διαπιστώθηκε ότι η αρχαία πόλη εκτεινόταν επάνω σε δύο χαμηλούς λόφους της χερσονήσου που σχηματίζεται πλάι στον κόλπο της Ολυμπιάδας. Πριν ακόμη αρχίσουν οι ανασκαφές, διακρίνονταν στο βορειότερο των λόφων που εισχωρεί στη θάλασσα (και ονομάζεται «Λιοτόπι») επιφανειακά τα περισσότερα αρχαία ερείπια. Τα πιο εντυπωσιακά ήταν τα ίχνη της μεσαιωνικής κατοίκησης και «από αυτά καλύτερα διατηρημένο ήταν το βυζαντινό διατείχισμα». Πολύ εμφανή ήταν και τα ερείπια της Κλασικής και Ελληνιστικής περιόδου που ανήκουν στην αρχαία πόλη των Σταγείρων. «Σημαντικότερα είναι τα τμήματα της αρχαιότερης οχύρωσης της πόλης, τα οποία φαίνονταν ήδη καθαρά κατά μήκος της απόκρημνης ακτής».

Αντίθετα, στο νότιο λόφο της χερσονήσου, δύσκολα ανιχνεύονταν οι αρχαιότητες λόγω της δασώδους βλάστησής του. «Χρειάστηκε πολύς κόπος για να εισχωρήσουμε και να περπατήσουμε στο νότιο λόφο, για να διαπιστώσουμε τελικά ότι κι αυτός ήταν κατάσπαρτος με ερείπια τέτοιων κτισμάτων» γράφει ο αρχαιολόγος.

Οι ανασκαφές των τελευταίων χρόνων άρχισαν το 1990 με μια μικρή χρηματοδότηση της κοινότητας της Ολυμπιάδας. Μέχρι το 1999 διεξάγονταν κάθε χρόνο, αλλά ο συνολικός χρόνος της έρευνας δεν έχει ξεπεράσει τους 18 μήνες. Η ανακάλυψη των αρχαίων Σταγείρων βρίσκεται ακόμη στις αρχές της, σύμφωνα με τον κ. Σισμανίδη, ο οποίος όμως είναι σε θέση με τα υπάρχοντα ευρήματα να διατυπώσει ασφαλή συμπεράσματα για τα όρια και την έκταση που καταλάμβανε η αρχαία πόλη, για τη θέση της αγοράς της, τον τρόπο και την περίοδο κατασκευής των τειχών της κ.λπ. Επισημαίνει ότι «το ενδιαφέρον της ανασκαφικής έρευνας επικεντρώθηκε κυρίως στην οχύρωση, η οποία προστάτευε τα Στάγειρα από τις εχθρικές επιβουλές».

Εχουν, ωστόσο, αποκαλυφθεί σημαντικά δημόσια και ιδιωτικά κτίρια, η ακρόπολη, τμήμα του υδρευτικού συστήματος, οικίες κ.ά. Κατόπιν όλων αυτών, η συνέχιση των εργασιών στα αρχαία Στάγειρα θα μπορούσε να θεωρείται επιβεβλημένη. Γι’ αυτό το 2000 εκπονήθηκε μια μελέτη για τη στερέωση, αναστύλωση, συντήρηση και ανάδειξη των αποκαλυφθέντων ώς τώρα αρχαίων, η οποία όμως δεν «πέρασε» και δεν εντάχθηκε στο Γ’ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης.

Ετσι, οι περαστικοί προς το Αγιον Ορος μπορούν ακόμη να σταματούν και να θαυμάζουν μπροστά στον ανδριάντα του Αριστοτέλη τα ασαφή ερείπια μιας αρχαίας πόλης που δεν είναι εκεί.

Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ

http://archive.enet.gr/online/online_text/c=113,dt=17.01.2004,id=83131060

 

Related posts:

Want more of this? See these Posts:

  1. Και βλάχος ο Μ. Αλέξανδρος, σύμφωνα με βιβλίο ιστορίας στα Σκόπια
  2. Σχέδιο διάσωσης στα αρχαία «Γουρνιά»
  3. Αχυρίς: μια αρχαία πόλη στα αζήτητα!
  4. Σκόπια: Τσέχοι παρουσιάζουν βιβλίο “Ιστορία της Μακεδονίας”
  5. «Λίφτινγκ» στην αρχαία σκηνή της Επιδαύρου
Comments