Αρχαίοι δρόμοι στα πόδια μας

 


 Αρχαίοι δρόμοι στα πόδια μας

Της Μαίρης Αδαμοπούλου

Ανώνυμοι και άγνωστοι σε μεγάλο βαθμό, έχουν ιστορία που φτάνει ώς και τα νεολιθικά χρόνια. Παρά το γεγονός ότι ακόμη και σήμερα σε πολλές περιπτώσεις βαδίζουμε πάνω τους για να φτάσουμε από τη μια γωνιά της Αττικής ώς την άλλη, οι αρχαίοι δρόμοι της ισχυρότερης πόλης κράτους κατά τον 5ο αι. π.Χ. κρατούν καλά κρυμμένη την ταυτότητά τους. Ταυτότητα, που έρχεται να αποκαλύψει ένα συλλογικό επιστημονικό έργο, αποκλειστικά αφιερωμένο στους δρόμους της αρχαίας Αττικής και ενημερωμένο με τα πλέον πρόσφατα ανασκαφικά ευρήματα υπό τον τίτλο «Αττικής Οδοί, Αρχαίοι Δρόμοι της Αττικής» (εκδόσεις Μέλισσα με χορηγία της Αττικής Οδού).

Οι βασικοί άξονες στην αρχαιότητα συνέδεαν το άστυ με τα εμπορικά κέντρα, όπως ο Πειραιάς (ταυτιζόταν εν μέρει με την Πειραιώς ή την Κωνσταντινουπόλεως) και η Λαυρεωτική, με τους κομβικούς δήμους της Ελευσίνας- μέσω της Ιεράς Οδούκαι της Παλλήνης, από όπου ξεκινούσαν κατόπιν οδοί για τη Δυτική Αττική (Θριάσιο), την Ανατολική (Μεσογαία, Μαραθώνας) και τα σύνορα (Αχαρναί, Δεκέλεια, Αφίδνες).

Κι αν αυτοί οι δρόμοι είναι λίγο πολύ γνωστοί μέσα από τις σελίδες του βιβλίου ανακαλύπτουμε και τη Στειριακή οδό, που κατέληγε στην Στειριά, στο σημερινό Πόρτο Ράφτη ή τη Σφηττόθεν στο ανατολικό τμήμα του λεκανοπεδίου που οδηγούσε στον δήμο του Σφηττού (ΒΔ Κορωπιού).

Οι αστικές αυτές οδοί είχαν πλάτος από 4,5 έως 6 μ. και αποτελούσαν τον βασικό ιστό, ακολουθούσε ένα δίκτυο δημοτικών δρόμων με πλάτος γύρω στα 3,5 μ. και ένα πλήθος ατραπών (1,80 μ.) που προορίζονταν μόνο για πεζούς και ζώα. Δρόμοι των οποίων η χάραξη ακολουθούσε τις μεγάλες τομές στην πολεοδομική εξέλιξη της Αθήνας, όπως η κατασκευή του θεμιστόκλειου τείχους μετά τους περσικούς πολέμους ή η μεταφορά του λιμανιού από το Φάληρο στον Πειραιά.

Τα πρώτα ίχνη των δρόμων της Αττικής μπορεί να χάνονται στα προϊστορικά χρόνια και οι δρόμοι της γεωμετρικής και αρχαϊκής εποχής να μην μπορούν να «πουν» πολλά για το οδικό δίκτυο, όμως το πρώτο οργανωμένο δίκτυο με κέντρο την Αθήνα ξεκινά από την πολιτική βούληση του Πεισίστρατου.

Δεν είναι τυχαίο άλλωστε πως τότε καθορίζεται ως αφετηρία για τη μέτρηση των αποστάσεων ο Βωμός των Δώδεκα Θεών στην Αγορά, ρόλο που έχει σήμερα η πλατεία Συντάγματος. Ούτε ότι η παλαιότερη άμεση γραπτή μαρτυρία περί οδού στην πόλη των Αθηνών είναι ένα επίγραμμα χαραγμένο στη βάση ενός ανδρικού επιτύμβιου αγάλματος που βρέθηκε στην πλατεία Κουμουνδούρου, εντοιχισμένη στο θεμιστόκλειο τείχος, και χρονολογείται περί το 540-530 π.Χ.

Τα αναλυτικά άρθρα που συνθέτουν τον τόμο σε επιμέλεια του καθηγητή στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Μανόλη Κορρέ, υπογράφουν οι Αγγελος Ματθαίου, Γεώργιος Στάινχαουερ, Λήδα Κωστάκη, Ιωάννα Δρακωτού, Πόπη Παπαγγελή, Εφη Λυγκούρη, Μαρία Πλάτωνος, Δημήτρης Σκιλάρντι, Ηans Rupprecht Goette, Παναγιώτα Ταξιάρχη, Ολγα Κακαβογιάννη, Κωνσταντίνα Καζά, Ελένη Ανδρίκου, Ανθή Ντόβα, Ολγα Βογιατζόγλου, Γιάννης Πίκουλας, ενώ πέρα από το φωτογραφικό υλικό η έκδοση συνοδεύεται από παράρτημα με επιλογή χαρτών της Αττικής του Κάουπερτ.

Related posts:

Want more of this? See these Posts:

  1. Αρχαία κάτω απ΄ τα πόδια μας
  2. Σκοπιανοί στο ΒΒC: “H E.E. μας μπλοκάρει και μας εκβιάζει”
  3. Αυστραλία- Ραντ: Αμετάβλητη η θέση μας στο Σκοπιανό
  4. Οι Ρίζες μας, η Ελπίδα μας!!
  5. Οι αρχαίοι Έλληνες «είχαν δει πρώτοι τον κομήτη του Χάλεϊ»
Comments