Λάρισα : Από τις αρχαιότερες πόλεις της Ευρώπης

Του Νικολαου Παπαθεοδώρου


Ο τίτλος «Λάρισα, 8.000 έτη ακμής» είναι περισσότερο ρητορικός. Κατά τη μακρά αυτή χρονική διαδρομή, η Λάρισα πέρασε, όπως κάθε άλλη πόλη, από περιόδους ακμής και παρακμής. Μπορεί να μειώθηκε ο πληθυσμός της, ιδιαίτερα έπειτα από επιδρομές αλλοφύλων, από σεισμούς και λοιμούς, όμως ποτέ δεν συρρικνώθηκε δραματικά, ούτε εξαφανίστηκε. Ενώ γνωρίζουμε λόγου χάριν ότι η ένδοξη αρχαία Αθήνα, κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας ήταν πληθυσμιακά ένα μικρό χωριό. Η πορεία αυτή λοιπόν οκτώ χιλιάδων χρόνων ζωής, υποχρεώνει τους αρχαιολόγους να κατατάξουν τη Λάρισα σαν μία από τις αρχαιότερες πόλεις της Ευρώπης.

Ο συμπολίτης-γιατρός Νίκος Παπαθεοδώρου, ξετύλιξε, με μια διάλεξη που έδωσε το βράδυ της περασμένης Παρασκευής, τις σελίδες της ιστορίας της γενέτειράς του, στο πλαίσιο επιστημονικού συνεδρίου που διοργάνωσε το Ογκολογικό τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Λάρισας.

Η «Ε» δημοσιεύει τη διδακτική για όλους διάλεξη, θεωρώντας ότι αποτελεί πηγή γνώσης για την πόλη της οποίας είμαστε περήφανοι.

«Η ονομασία «Λάρισα», σύμφωνα με τον μεγάλο γεωγράφο της αρχαιότητας Στράβωνα, έχει ρίζα πελασγική και σημαίνει ακρόπολη, φρούριο, γι’ αυτό και συναντιέται σε πολλές περιοχές της λεκάνης της Ανατολικής Μεσογείου. Όμως η μυθολογία μας τα λέει διαφορετικά. Η Νύμφη Λάρισα καθώς διέσχιζε τον Πηνειό γλίστρησε, έπεσε και πνίγηκε στα ορμητικά νερά του. Το ατύχημα αυτό στάθηκε αφορμή να πάρει η πόλη που διασχίζει ο Πηνειός το όνομά της. Μάλιστα σε ένα όμορφο αργυρό νόμισμα του 4ου π.Χ. αιώνα αποτυπώνεται η ωραία μορφή της Νύμφης Λάρισας.

Εδώ και χιλιετίες λοιπόν η πόλη που κατοικούμε φέρει συνεχώς το ίδιο όνομα. Η απαρχή της χάνεται στα βάθη των αιώνων. Κατά τους αρχαιολόγους, η σημερινή πόλη κατοικήθηκε από την νεολιθική εποχή, δηλ. την 6η χιλιετία π. Χ., και η θέση της παραμένει πάντοτε η ίδια μέχρι και τις μέρες μας. Τη δεκαετία του 1970, κατά τη διάρκεια της ανακατασκευής της δυτικής πλευράς του λόφου η οποία βλέπει προς το ποτάμι και τη γέφυρα, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν σε μεγάλο βάθος ευρήματα της νεολιθικής περιόδου. Επίσης τα τελευταία χρόνια, που η μείωση του υδάτινου ρου του Πηνειού είναι σημαντική, αποκαλύφθηκαν σε παρόχθιες περιοχές του, σημαντικά υπολείμματα της ίδιας περιόδου. Ο λόφος που συμβατικά σήμερα ονομάζουμε «Φρούριο», ήταν η αρχαία ακρόπολη της Λάρισας. Κατά τους αρχαϊκούς χρόνους, δηλ. στα τέλη του 7ου π. Χ. αιώνα, η Λάρισα αποκτά χαρακτήρα πόλης-κράτους και αναδείχθηκε σε ισχυρή πρωτεύουσα της Πελασγιώτιδος, την οποία κυβερνούσε ο αριστοκρατικός οίκος των Αλευαδών, με πρώτο ταγό τον Αλεύα Πυρρό. Η πόλη φιλοξένησε την περίοδο εκείνη προσωπικότητες του πνεύματος και της επιστήμης, όπως οι ποιητές Πίνδαρος, Σιμωνίδης, Ανακρέων, φιλόσοφοι όπως ο σοφιστής Γοργίας, καθώς και ο πατέρας της ιατρικής Ιπποκράτης.

Τον 4ο αι. π.Χ. η Λάρισα έγινε έδρα του κοινού των Θετταλών και στη συνέχεια περιήλθε υπό μακεδονική επιρροή. Σημαντικό μνημείο της περιόδου αυτής είναι το Α’ Αρχαίο Θέατρο της πόλης που αποκαλύφθηκε τις τελευταίες δεκαετίες. Οικοδομήθηκε στο πρώτο μισό του 3ου π.Χ. αιώνα, στα χρόνια του Μακεδόνα βασιλιά Αντιγόνου Γονατά, όταν η Θεσσαλία αποτελούσε τμήμα του βασιλείου της Μακεδονίας. Μπορούσε να φιλοξενήσει δέκα και πλέον χιλιάδες θεατές και η κατασκευή του χρησίμευε για λατρευτικές εκδηλώσεις, θεατρικές παραστάσεις, μουσικούς αγώνες και για πολιτικές εκδηλώσεις που σχετίζονταν με τη διοίκηση του Κοινού των Θετταλών και τις συνεδριάσεις της εκκλησίας του Δήμου. Στους ρωμαϊκούς χρόνους φιλοξενούσε αγώνες μονομάχων. Είναι από τα λίγα αρχαία θέατρα που είναι ολόκληρο κατασκευασμένο από μάρμαρο και συγχρόνως είναι ενταγμένο μέσα στον κεντρικό ιστό μιας σύγχρονης πόλης.

Το 197 π. Χ. η πόλη κατελήφθη από τους Ρωμαίους. Η φιλική πολιτική που εφάρμοσε απέναντί τους η πόλη, της εξασφάλισε ιδιαίτερα προνόμια και το 14 μ. Χ. ο αυτοκράτορας Οκταβιανός Αύγουστος την αναγόρευσε σε πόλη Augusta, δηλ. αυτοκρατορική πόλη. Από την περίοδο αυτή της ρωμαϊκής κατάκτησης διατηρήθηκε μέχρι σήμερα το Β’ Αρχαίο Θέατρο της Λάρισας. Άρχισε να οικοδομείται τον 1ο αιώνα π. Χ., αλλά δεν ολοκληρώθηκε. Βρίσκεται κοντά στη γέφυρα και φιλοξένησε πριν από μερικά χρόνια παραστάσεις αρχαίας τραγωδίας από το Θεσσαλικό Θέατρο.

Η συνεχής κατοίκηση της πόλης όλα αυτά τα χρόνια στην ίδια πάντα θέση, επέφερε μεγάλες καταστροφές στα αρχαία μνημεία της, που πρέπει να ήταν πολλά και σημαντικά. Σήμερα τα μνημεία αυτά μας είναι γνωστά μόνο από γραπτές πηγές, επιγραφές και από τμήματά τους τα οποία αποκαλύπτονται σαν τυχαία ευρήματα κατά τη διάρκεια θεμελιώσεως σύγχρονων οικοδομών.

Τον 4ο και 5ο μ. Χ. αιώνα η Λάρισα συγκαταλέγονταν στις Famosa oppida, δηλ. τις περίφημες πόλεις. Έγινε έδρα Μητροπόλεως, με πρώτο επίσκοπο τον Αχίλλιο, προστάτη άγιο και πολιούχο της πόλης. Τον 6ο αι. οικοδομήθηκε στο λόφο, πίσω από το κοίλον του αρχαίου θεάτρου, η βασιλική του Αγ. Αχιλλίου προς τιμήν του πολιούχου αγίου της Λάρισας. Σε τάφο που εντοπίστηκε μέσα στο ναό πριν από 40 περίπου χρόνια πιστεύεται ότι ήταν εκτεθειμένα σε προσκύνημα τα ιερά λείψανα του αγίου.

H συνέχεια στο http://www.eleftheria.gr/index.asp?cat=7&aid=40572

By MacedonianUprising

Related posts:

Comments