The Language of ancient Macedonians

What language did these “Macedones” speak? The name itself is Greek in root and in ethnic termination. It probably means ‘highlanders,’ and it is comparable to Greek tribal names such as ‘Orestai’ amd ‘Oreitai,’ meaning ‘mountain-men.’ A reputedly earlier variant, ‘Maketai,’ has the same root, which means ‘high,’ as in the Greek adjective ‘makednos’ or the noun ‘mekos.’ The genealogy of eponymous ancestors which Hesiod recorded (p. 3 above) has a bearing on the question of Greek speech. First, Hesiod made Macedon a brother of Magnes; as we know from inscriptions that the Magnetes spoke the Aeolic dialect of the Greek language, we have a predisposition to suppose that the Macedones spoke the Aeolic dialect. Secondly, Hesiod made Macedon and Magnes first cousins of Hellen’s three sons — Dorus, Xouthus, and Aeolus — who were the founders of three dialects of Greek speech, namely Doric, Ionic, and Aeolic. Hesiod would not have recored this relationship, unless he had believed, probably in the seventh century, that the Macedones were a Greek-speaking people. The next evidence comes from Persia. At the turn of the sixth century the Persians described the tribute-paying peoples of their province in Europe, and one of them was the ‘yauna takabara,’ which meant the ‘Greeks wearing the hat.'[27] There were Greeks in Greek city-states here and there in the province, but they were of various origins and not distinguished by a common hat, the ‘kausia.’ We conclude that the Persians believed the Macedonians to be speakers of Greek. Finally, in the latter part of the fifth century a Greek historian, Hellanicus, visited Macedonia and modified Hesiod’s genealogy by bringing Macedon and his descendants firmly into the Aeolic branch of the Greek-speaking family.[28] Hesiod, Persia, Hellanicus had no motive for making a false statement about the language of the Macedonians, who were then an obscure and not a powerful people. Their independent testimonies should be accpeted as conclusive.

That, however, is not the opinion of most scholars. They disregard or fail to assess the evidence which I have cited,[29] and they turn instead to ‘Macedonian’ words and names, or/and to literary references. Philologists have studied words which have been cited as ‘Macedonian’ in ancient lexica and glossaries, and they have come to no certain conclusion; for some of the words are clearly Greek, and some are clearly not Greek. That is not surprising; for as the territory of the Macedonians expanded, they overlaid and lived with peoples who spoke Illyrian, Paeonian, Thracian and Phrygian, and they certainly borrowed words from them which excited the authors of lexica and glossaries. The philological studies result in a verdict, in my opinion, of ‘non liquet.'[30]

The toponyms of the Macedonian homeland are the most significant. Nearly all of them are Greek: Pieria, Lebaea, Heracleum, Dium, Petra, Leibethra, Aegae, Aegydium, Acesae, Acesamenae; the rivers Helicon, Aeson, Leucus, Baphyras, Sardon, Elpe’u’s, Mitys; lake Ascuris and the region Lapathus. The mountain names Olympus and Titarium may be pre-Greek; Edessa, the earlier name for the place where Aegae was founded, and its river Ascordus were Phrygian.[31] The deities worshipped by the Macedones and the names which they gave to the months were predominantly Greek, and there is no doubt that these were not borrowings.

To Greek literary writers before the Hellenistic period the Macedonians were ‘barbarians.’ The term referred to their way of life and their institutions, which were those of the ‘ethne’ and not of the city-state, and it did not refer to their speech. We can see this in the case of Epirus. There Thucydides called the tribes ‘barbarians.’ But inscriptions found in Epirus have shown conclusively that the Epirote tribes in Thucydides’ lifetime were speaking Greek and used names which were Greek.[32] In the following century ‘barbarian’ was only one of the abusive terms applied by Demosthenes to Philip of Macedon and his people.[33]

In passages which refer to the Macedonian soldiers of Alexander the Great and the early successors there are mentions of a Macedonian dialect, such as was likely to have been spoken in the original Macedonian homeland. On one occassion Alexander ‘called out to his guardsmen in Macedonian (‘Makedonisti’), as this [viz. the use of ‘Macedonian’] was a signal (‘symbolon’) that there was a serious riot.’ Normally Alexander and his soldiers spoke standard Greek, the ‘koine,’ and that was what the Persians who were to fight alongside the Macedonians were taught. So the order ‘in Macedonian’ was unique, in that all other orders were in the ‘koine.'[34] It is satisfactorily explained as an order in broad dialect, just as in the Highland Regiment a special order for a particular purpose could be given in broad Scots by a Scottish officer who usually spoke the King’s English.
The use of this dialect among themselves was a characteristic of the Macedonian soldiers (rather that the officers) of the King’s Army. This point is made clear in the report — not in itself dependable — of the trial of a Macedonian officer before an Assembly of Macedonians, in which the officer (Philotas) was mocked for not speaking in dialect.[35] In 321 when a non-Macedonian general, Eumenes, wanted to make contact with a hostile group of Macedonian infantrymen, he sent a Macedonian to speak to them in the Macedonian dialect, in order to win their confidence. Subsequently, when they and the other Macdonian soldiers were serving with Eumenes, they expresed their affection for him by hailing him in the Macedonian dialect (‘Makedonisti’).[36] He was to be one of themselves. As Curtius observed, ‘not a man among the Macedonians could bear to part with a jot of his ancestral customs.’ The use of this dialect was one way in which the Macedonians expressed their apartness from the world of the Greek city-states.

[27] See J. M. Balcer in ‘Historia’ 37 (1988) 7.
[28] FGrH 4 F 74
[29] Most recently E. Badian in Barr-Sharrar 33-51 disregards the evidence as set out in e.g. HM 2.39-54, when it goes against his view that the Macedonians (whom he does not define) spoke a language other than Greek.
[30] The matter is dicussed at some length in HM 2. 39-54 with reference especially to O. Hoffmann, ‘Die Makedonen, ihre Sprache und ihre Volkstun’ (Goettingen, 1906) and J. Kalleris, Les Anciens Macedoniens I (Athens, 1954); see also Kalleris II and R. A. Crossland in the CAH 3.1.843ff.
[31] For Edessa see HM 1.165 and for the Phrygians in Macedonia 407-14. Olympus occurs as a Phrygian personal name.
[32] See Hammond, ‘Epirus’ 419ff. and 525ff.
[33] As Badian, loc. cit. 42, rightly observes: ‘this, of course, is simple abuse.’
[34] Plu. ‘Alex.’51.6
[35] Curtius 6.8.34-6.
[36] PSI XII 2(1951) no. 1284, Plu. Eun.14.11. Badian, loc. cit. 41 and 50 n.66, discusses the former and not the latter, which hardly bears out his theory that Eumenes ‘could not directly communicate with Macedonian soldiers,’ and presumably they with him. Badian says in his note that he is not concerned with the argument as to whether Macedonian was a ‘dialect’ or ‘a language.’ Such an argument seems to me to be at the heart of the matter. We have a similar problem in regard to Epirus, where some had thouught the language of the people was Illyrian. In Plu.’Pyrrh.’1.3 reference was made to ‘the local ‘phone, which to me means ‘dialect’ of Greek; it is so in this instance because Plutarch is asying that Achilles was called ‘in the local ‘phone’ Aspestos.’ The ord ‘Aspestos’ elsewhere was peculiar to Greek epic, but it survived in Epirus in normal speech. It is of course a Greek and not an Illyrian word. See Hammond, ‘Epirus’ 525ff., for the Greek being the language of central Epirus in the fifth century B.C. “

Source : N. G. L. Hammond’s “The Macedonian State: The Origins , Institution and History,” Calrendon Press, Oxford, 1989, pp. 413

Related posts:

Nikolaos says:

Correction 6th AC.

Nikolaos says:

Yes ok Taulant, insteat of greek salad I had Greek Macedonia this afternoon. Are you serious or delirious I wonder? For god sake? What else are we going to hear? Macedonian mayonese?

Nevertheless, Albanians and Slavs were not in the area when Alexander was. Your ancestors came in the area arounf 6AC about 950 years after Macedonian Rule. So instead of salad namers you where also time travelers ah?

If you don’t believe us and the rest of educated world at least believe your own leaders. Here enjoy…


kostas says:

people who dont have a history try to take one that is allready made , people who who came after thousant of years after alexander and try to change history , we gave world our lights and everything we had and that is the thanks we get macedonia is greek and history can’t be changed we have maps before christ . we were the ones who should get the lands that were took from us . we were allways in the middle of enemie countries . if albanians and skopians want part of greece let them come take them we will be wayting .

Alexandros says:

Wow Taulant, I can say I’ve never heard that one before. Salad or Mixture huh?

taulant says:

“Macedonia” actually means ” salad ” or in a more literal explanation, ” MIXTURE” and not “highlanders”. these people were called macedons because within that area there were many tribes who lived there such as greeks, albanians, bulgarians.

Ακόμη ένα άρθρο. Τα αρχαιολογικά ευρήματα μιλούν και λέγουν την αλήθεια.

Η γλώσσα των αρχαίων Μακεδόνων· νέα στοιχεία από την Πέλλα

Ιωάννης Μ. Ακαμάτης

Για μεγάλο χρονικό διάστημα η γλώσσα που μιλούσε ο λαός των Μακεδόνων υπήρξε αντικείμενο συζητήσεων και διαφορετικών προσεγγίσεων. Από μερικούς μάλιστα ερευνητές, τον αμερικανό καθηγητή BORZA και τους μαθητές του, θεωρήθηκε πως το σύνολο των ελληνικών επιγραφών που βρέθηκε στη μεγάλη Τούμπα της Βεργίνας ανήκουν στους συγγενείς των βασιλέων, αφού οι τάφοι είναι βασιλικοί. Η γλώσσα τους λένε είναι φυσικό να είναι η ελληνική αφού οι ίδιοι μελετητές υποστηρίζουν πως η βασιλική οικογένεια και η ανώτατη τάξη μόνο είχαν εξελληνιστεί. Είναι όμως έτσι τα πράγματα; Είναι προφανές πως το επιχείρημα αυτό θα κατέπιπτε αν είχαμε ελληνικά κείμενα που ανήκουν στους κοινούς ανθρώπους και χρονολογούνται πριν από τα χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου και της κοινής ελληνικής, ας πούμε πριν από τα μέσα του 4ου αι. π.Χ.

Το πρώιμο νεκροταφείο της Αγοράς της Πέλλας μας έδωσε τα πιο σημαντικά ευρήματα. Από το τέλος του 5ου αι. π.Χ. προέρχεται η επιτύμβια στήλη του Ξάνθου. Ενός φτωχού σχετικά παιδιού. Για να γίνει η μικρή στήλη ξαναχρησιμοποιήθηκε ένα κομμάτι μάρμαρο. Η επιγραφή στη στήλη γράφει: ΞΑΝΘΟΣ/ΔΗΜΗΤΡΙΟ/Υ ΚΑΙ ΑΜΑ/ΔΙΚΑΣ ΥΙΟΣ. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει εδώ το μητρωνυμικό Αμαδίκα. Το όνομα αυτό φαίνεται πως προέρχεται από τη ρίζα αμ- από όπου και το ομηρικό ρήμα αμά-ω (αρχ=θερίζω) και τη μακεδονική κατάληξη -δίκα, θυμηθείτε το όνομα Ευρυδίκα. Παρατηρείστε τον κανονικό σχηματισμό της μακεδονικής κατάληξης σε α αντί η. Τα πρόσφατα μάλιστα ευρήματα από τη Βεργίνα μας έδωσαν τρεις φορές το όνομα της μητέρας του Φιλίππου ως Ευρυδίκας και όχι Ευρυδίκης. Ετσι ενώ τα παραδείγματα πριν από μερικά χρόνια ήταν λιγοστά σήμερα καθημερινά αυξάνονται με τις ανακαλύψεις της αρχαιολογικής σκαπάνης. ας δείχνω μάλιστα εδώ δύο ευρήματα από το νεκροταφείο της Πέλλας, βγαλμένα από το χώμα πρόσφατα. Πρόκειται για χρυσά φύλλα με την ταυτότητα των νεκρών. Στο ένα φύλλο καταγράφεται το όνομα Ηγησίσκα, αντί του Ηγησίσκη, από το ρήμα ηγούμαι. Σας αναφέρω ακόμα πως η νεκρή ήταν ένα μικρό κορίτσι, έτσι είναι -ίσκη=Ηγησίσκη. Στο άλλο καταγράφεται το όνομα Φιλοξένα.

‘Αλλο ένα εύρημα από το νεκροταφείο της περιοχής της Αγοράς ανήκει σε ένα ενεπίγραφο μολύβδινο έλασμα, ένα κατάδεσμο, όπως έλεγαν οι αρχαίοι. Είναι ένα σημαντικότατο απόκτημα της αρχαιολογικής έρευνας που πραγματοποιείται στη Μακεδονία τα τελευταία χρόνια. Το κείμενο αυτό, κατά την άποψή μου, μπορεί αποφασιστικά να βοηθήσει στην κατανόηση της Μακεδονικής διαλέκτου. Είναι ως αυτή τη στιγμή, το μοναδικό διαλεκτικό κείμενο της μακεδονικής. Η σημασία του αυξάνει ακόμα περισσότερο γιατί είναι σχετικά εκτεταμένο κείμενο. Αυτό το κείμενο που είναι έτοιμο προς δημοσίευση, μόλις εμφανιστεί, είμαι βέβαιος πως θα σχολιαστεί ευρύτατα από τους ειδικούς γλωσσολόγους. Η πινακίδα ήρθε στο φως μέσα σε ένα τάφο ενός ταπεινού ατόμου. Το κείμενο παρουσιάζει σχέσεις με την αττική στη σύνταξη. Ομως διαφέρει από την αττικο-ιωνική ομάδα στα εξής:

1. Το α και εδώ δεν γίνεται δευτερεύον η, βλ. πχ. Θετίμα, αντί Θετίμη, γάμαι αντί γήμαι, άλλα αντί άλλη, έρημα αντί έρημη, κακά αντί κακή.
2. Η συνίζηση του α και ο γίνεται α όχι ω, πχ. Ταν άλλαν πασάν αντί των άλλων πασών, χηράν αντί χηρών κ.λ.π.
3. Γενικά και άλλες ιδιαιετερότητες μας βοηθούν να κατατάξουμε την γλώσσα του κειμένου στην ομάδα των ΒΔ δωρικών ελληνικών βέβαια διαλέκτων. Αυτή λοιπόν είναι η Μακεδονική και αυτή εννοείται όταν ο Αλέξανδρος μιλά στους στρατιώτες του Μακεδονιστί.

Η Πέλλα, η πρωτεύουσα του Φιλίππου και του Αλεξάνδρου και των διαδόχων τους αποκαλύπτει σταδιακά τα μυστικά της και καθημερινά επιβεβαιώνει την πεποίθηση του Ξενοφώντος που την αναφέρει ως την μεγίστην των εν Μακεδονία πόλεων. Η πόλη έγινε η πρωτεύουσα της μεγαλύτερης κοσμοκρατορίας που είχε γνωρίσει ο κόσμος ως τότε. Η πολιτική και στρατιωτική μεγαλοφυία των ανδρών της δημιούργησε τον ελληνιστικό κόσμο και έφερε τον ελληνισμό ως την Βακτρία και την Ινδική. Η ίδρυση τότε πάνω από 70 πόλεων μεταξύ των ακτών της Μεσογείου και της Ινδίας οδήγησε στην εξάπλωση του ελληνικού πολιτισμού στην οικουμένη. Μέσα στα απέραντα αυτά πλαίσια αναπτύχθηκε για πρώτη φορά μια παγκόσμια οικονομική συνεργασία, την κλίμακα της οποίας δεν είχε γνωρίσει η οικουμένη. Μπήκαν τα θεμέλια για την εξάπλωση του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας (αττικής), που στη συνέχεια θα γίνει το μέσον επικοινωνίας των λαών. Πρέπει λοιπόν κανείς βάσιμα να υποστηρίξει πως χωρίς την πολιτική αυτή, που συλλαμβάνεται στην Πέλλα, δεν νοείται η ύπαρξη και η μακρόχρονη ανάπτυξη της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, αλλά ούτε και κατ’ επέκτασιν η διάδοση του δυτικού πολιτισμού. Οι αρχές της διαλλακτικής πολιτικής προς τους κατακτημένους λαούς είχαν τις ρίζες τους στην μακρόχρονη πολιτική του μακεδονικού βασιλείου απέναντι στους λαούς με τους οποίους συγκρούστηκαν. Οι νέες αρχές του κοσμοπολίτικου πνεύματος κατέλυσαν τις παλιότερες αντιλήψεις για διάκριση των λαών σε Ελληνες και βαρβάρους. Σε πολλές περιπτώσεις η μακεδονική μορφή διοίκησης, που ξεκινά από την Πέλλα, προπορεύτηκε κατά πολύ της εποχής της, έδειξε τέτοια πρωτοτυπία πνεύματος, που πραγματικά καθιερώθηκε σαν ένα επιβλητικό φαινόμενο της παγκόσμιας ιστορίας.

Το παράδειγμα της Πέλλας όχι μόνο μας έδωσε πληθώρα νέων στοιχείων για την γλώσσα της, τη θρησκεία των κατοίκων της, τα ήθη και τα έθιμά τους, αλλά αναδεικνύεται και πηγή του σύγχρονου πνεύματος. Οι κάτοικοι της Πέλλας αποδεικνύονται κάθε μέρα και περισσότερο ομόγλωσσοι των υπολοίπων Ελλήνων, παρά και εις πείσμα πρόσφατων αμφισβητήσεων. Είδαμε ακόμα πως είχαν και των θεών τα ιδρύματα κοινά, και ήθεά Τε ομότροπα. Τα στοιχεία αυτά καλλιεργήθηκαν από ηγήτορες και λαό κατά τον λαμπρότερο τρόπο και μετουσιώθηκαν σε ένα ελληνιστικό πολιτισμό, πάνω στον οποίο στηρίζεται το σύνολο των ανθρωπιστικών κοινωνιών της γης.

Σαν κατακλείδα ας θυμηθούμε ένα απόσπασμα του μεγάλου Αθηναίου ρήτορα ΙΣΟΚΡΑΤΗ που έζησε τον 5ο και 4ο αι. π.Χ. «Ομολογείται μεν γαρ την Μακεδονίαν πόλιν αρχαιοτάτην είναι και ελληνικοτάτην και μεγίστην και πάσιν ανθρώποις ονομαστοτάτην». Σε μετάφραση ο Ισοκράτης γράφει: Είναι κοινά παραδεκτό λοιπόν ότι η Μακεδονία είναι χώρα αρχαιοτάτη και πέρα για πέρα ελληνική και η πιο ξακουστή ανάμεσα σε όλους τους ανθρώπους». Αγαπητοί φίλοι, αυτή είναι η κληρονομιά μας. Ανάλογο είναι όμως και το μέγεθος της ευθύνης όλων μας.

[Ο Ιωάννης Μ. Ακαμάτης είναι επίκουρος καθηγητής Α.Π.Θ.]

Συγχαρητήρια για την προσπάθειά σας. Αλλά ο εχθρός είναι δυστυχώς εντός των τειχών. Όταν «Έλληνες» (αυτοπροσδιοριζόμενοι τέτοιοι, τουλάχιστον, κατά το… «αυτοπροσδιοριζόμενοι Μακεδόνες» γράφουν στην Ελληνική Βικιπαίδεια (άρθρο «Μακεδονία (ορολογία)») ότι, για την ελληνικότητα ή μη της γλώσσης των αρχαίων Μακεδόνων «η ακαδημαϊκή κοινότητα συμφωνεί γενικά ότι, παρά τα λίγα στοιχεία που έχουν βρεθεί, δεν υπάρχουν σαφείς αποδείξεις που να στηρίζουν τη μία ή την άλλη θεωρία», τί χρείαν έχομεν σκοπιανών πλαστογράφων;

Το αστείο είναι ότι οι κύριοι αυτοί (είναι μια συγκεκριμένη παρέα αριστεριστών σπουδαστών γλωσσολογίας και ιστορίας η οποία έχει αναλάβει εργολαβικώς τρόπόν τινα όλα σχεδόν τα περί γλώσσης άρθρα, και όχι μόνον, της Βικιπαίδειας) που διαστρέφουν την επιστήμη, βάζουν ως παραπομπές για αυτήν ακριβώς την φράσι που προανέφερα τον… Hammond και τον Hoffmann, ξεκάθαρους δηλαδή υποστηρικτές της ελληνικότητος της γλώσσης των Μακεδόνων! «Συμφωνούν» ο Hammond και ο Hoffmann ότι… «δεν υπάρχουν σαφείς αποδείξεις»;! Απροκάλυπτη πλαστογραφία.

Προτείνω όλοι όσοι έχουμε χρόνο και δυνατότητα, όσο και όποτε, να ασχοληθούμε με την Βικιπαίδεια και να κάνουμε διορθώσεις σε όποια άρθρα πέσουν στην αντίληψί μας, διότι η συγκεκριμένη κλίκα εθνομηδενιστών εδώ και πολύ καιρό χρησιμοποιεί την Βικιπαίδεια ως δούρειο ίππο για την προώθησι της νεοταξικής εθνομηδενιστικής προπαγάνδας.